بازگشت به سخن تاریخ|نقشه های غدیر|غدیر در اینترنت|غدیر در قلم و بیان مراجع|مقالات دیگر|مقالات گروه درباره غدیر|صفحه اصلی ویژه نامه


  چاپ        ارسال به دوست


اخبار تاريخي


پیام غدیر؛ خط‌‌مشی متمایزسازی هم‌زمان با پیوستگی به امت اسلامی

 

حجت الاسلام محسن الویری

 

پیام واقعی غدیر را از طریق واکاوی مجموعه آگاهی‌های موجود در متون دینی درباره آن می‌توان یافت. بی‌تردید محوری‌ترین این اطلاعات خطبه غدیریه پیامبر اعظم صلی‌الله علیه و آله و سلم (مراد متن مورد استناد مرحوم علامه امینی در الغدیر است نه جزوه‌ای مستند به یکی از متون قرون میانی که به این نام در سال‌های اخیر در شمارگانی گسترده انتشار یافته است.) و جمله پرآوازه جمله پرآوازه من کنت مولاه فهذا علی مولاه است، اما روشن است که پیام‌های غدیر، منحصر در این خطبه و دلالت‌های درون‌متنی و برون‌متنی آن نیست، بلکه از فهم مجموعه احکام و آداب و تحلیل محتوای ادعیه مربوط به این عید بزرگ هم می‌توان و بلکه باید برای کشف پیام آن مدد گرفت.


درباره خطبه غدیر و دلالت‌های آن سخن بسیار گفته شده است و البته همچنان می‌توان درباره آن سخن گفت. ولی شاید به اهمیت آداب واردشده برای این روز کمتر توجه شده باشد. گفته شده است که هیچ‌یک از ایام مربوط به مناسبت‌های دینی به‌اندازه عید غدیر اعمال و آداب ندارد و تردیدی نمی‌توان داشت که این‌همه تعدد احکام و آداب نشان اهمیت این روز در منظومه فکر و فرهنگ دینی است. مرحوم میرزا جواد ملکی تبریزی که صفحه ۳۷۷ تا ۴۰۴ کتاب المراقبات خود را به غدیر اختصاص داده برای آغاز بحث خود از این جمله استفاده کرده است: یوم الغدیر و ما ادریک ما یوم الغدیر!

مجموعه آداب مربوط به شب و روز عید غدیر که در متون روایی و مناسکی بازتاب یافته، حدود چهل مورد است که تنوع قابل‌توجهی از رفتارهای عبادی و اجتماعی را در برمی‌گیرد. این آداب از اعمال قلبی و زبانی مانند حمد خدا تا عباداتی مانند نماز و روزه و غسل و زیارت و از توجه به بعد ظاهری خود مانند عطر زدن و آراستن خود و پوشیدن لباس نیکو و نیز حسن مواجهه با دیگران مانند تبسم و گشاده‌رویی تا رفتارهای اجتماعی گسترده‌تر مانند جشن، دیدوبازدید، صدقه دادن، افطاری دادن، اطعام، گذشت، برآوردن حوائج مؤمنین، آسان گرفتن در مخارج زندگی، دورهم جمع شدن و سرانجام بستن پیمان اخوت را در برمی‌گیرد.

این طیف از فعالیت‌ها از نهان‌ترین لایه‌های درونی قلب انسان تا آشکارترین رفتارهای بیرونی را در برمی‌گیرد. تنوع این آداب ازنظر معطوف بودن به مسائل فردی و اجتماعی به آن اندازه است که می‌توان آن را مصداق و آینه و ترجمان و نمودار و بازتابی از دین کاملی که آیه الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی (مائده ـ ۳) بدان اشارت کرده و بشارت داده شمرد.

در روایتی منقول از امام صادق علیه‌السلام که کتاب الاقبال (ص ۴۷۴ و ص ۴۷۵) و به نقل از او مرحوم مجلسی در بحارالانوار (ج ۹۵، ص ۳۰۲) نقل کرده است، خوردن و آشامیدن و اظهار شادمانی و اطعام برادران دینی و زیاده نیکی کردن به آنها و برآوردن نیازهای آنها برای بزرگداشت این روز (اعظاما لیومک) و در مخالفت با کسی شمرده شده است که در این روز اظهار اندوه و نیاسودگی کند. معنی این سخن آن چه‌بسا این است که پاسداشت این روز در گروی رعایت و انجام آدابی است که برای این روز در متون دینی بیان شده است.

با این مقدمه اگر بار دیگر به احکام و آداب و آیین غدیر بنگریم، به‌ویژه احکام اجتماعی آن به‌آسانی برداشت می‌شود که پیام غدیر تقویت روابط اجتماعی برمدار دین، حفظ انسجام جامعه، نشان دادن چهره‌ای گشاده از موالیان امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام و پراکندن شادی و نشاط در جامعه است، بر این اساس حدودوثغور تبری هم اگر در برخی منابع ازجمله آداب این روز شمرده شده است، روشن می‌شود.

با توجه به این پیام آشکار غدیر و با در نظر گرفتن جایگاه کنونی پیروان مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام در مناسبات جهانی می‌توان گفت گرچه از پیام غدیر نوعی متمایزسازی رهروان راستین علی علیه‌السلام در جامعه اسلامی قابل برداشت است ولی چنین برمی‌آید که این خط‌مشی نباید به جدا شدن از پیکره واحد امت اسلامی بیانجامد و به‌عبارت‌دیگر هرگاه کوشش برای متمایزسازی شیعیان در عمل به روند جدا شدن شیعیان از پیکره امت اسلامی بیانجامد و یا چنین تهدیدی را به دنبال داشته باشد، می‌توان نگران بود که بر اساس غفلت و یا کژاندیشی‌های پیام‌آوران امروزی غدیر کارکردهای واقعی غدیر به کژکارکرد بدل شده است.


٢٠:٠٤ - پنج شنبه ١٦ مرداد ١٣٩٩    /    شماره : ١١٣٠٩٧    /    تعداد نمایش : ٤٢٥


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





مقالات گروه درباره غدیر

سوره مائده؛ سوره ولایت

دکتر نعمت الله صفری فروشانی، مدیر دانشنامه اهل‌بیت (ع) و استاد حوزه و دانشگاه: اگر تبیین تاریخی همچنین تفسیری، کلامی و ادبی درستی از غدیر داشته باشیم خود به خود زمینه بسیاری از شبهات ایجاد شده از بین خواهد رفت.

بررسی محاسبات پنهان تشکیل سقیفه و انحراف جانشینی پیامبر(ص)

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا هدایت‌پناه عضو هیئت علمی گروه تاریخ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه قم: از نگاه تاریخی انصار اختلافی در خلافت حضرت علی(ع) نداشتند و می‌بینیم جمل و صفین و نهروان بر دوش انصار بود و گزارش مسعودی از این قضایا خواندنی است. منتها اشتباه راهبردی انصار این بود که گرد حضرت علی(ع) نیامدند‏.

بازدارندگی فرهنگ ارجاء از نشر حدیث غدیر با تکیه بر خبری از ابوحنیفه

نویسنده: حسین حسینیان مقدم؛ غدیر محوری ‌ترین موضوع اختلافی شیعه و سنی است، که پیوسته در رد و اثبات یا تفسیر و تاویل محتوایی آن آثاری تدوین ‌شده است. مناظره‌ گونه برخی کوفیان با ابوحنیفه در باره غدیر از شمار آن گفتگوهاست، که نخستین بار ابن عقده(م334ق) نقل و سپس مفید(م413ق) بازگو کرده است. این نوشتار با پیوند به دیگر دانش ‌ها با رویکردی علمی تحلیلی، سخن ابوحنیفه را درباره غدیر بررسی توصیفی-تحلیلی کرده و به مسایلی مانند راویان خبر، محتوای حدیث و تناسب‌‌سنجی زمانی با جریان‌های فکری جامعه پرداخته است.

تأثیر نفاق و منافقین بر موضع گیری صحابه نسبت به غدیرخم

نویسندگان: محمدعلی برادران، محمود مهدوی دامغانی، اردشیر اسدبیگی و علیرضا روحی؛ با توجه به آموزه های جدیدی که اسلام با خود به ارمغان آورد، از نظر دینی به تقسیم بندی اجتماعی پرداخت که در دو دوره مکّی (مسلمان، کافر و مشرک) و مدنی (کافر، مشرک، منافق، مسلمان و مؤمن) خود را نشان داد. هجرت پیامبر| به مدینه سرآغاز عصر جدیدی در تاریخ اسلام شد که به تأسیس دولت شهر نوپای مدینه انجامید و به همراه آن مسئله جانشینی آن حضرت نیز از دغدغه های این نظام سیاسی جدید بود تا جایی که، جانشینی آن حضرت مسئله ای شد که با درگذشت ایشان سبب انشقاق جامعه گردید.

پیام غدیر؛ خط‌‌مشی متمایزسازی هم‌زمان با پیوستگی به امت اسلامی

حجت الاسلام محسن الویری: پیام واقعی غدیر را از طریق واکاوی مجموعه آگاهی‌های موجود در متون دینی درباره آن می‌توان یافت. بی‌تردید محوری‌ترین این اطلاعات خطبه غدیریه پیامبر اعظم صلی‌الله علیه و آله و سلم (مراد متن مورد استناد مرحوم علامه امینی در الغدیر است نه جزوه‌ای مستند به یکی از متون قرون میانی که به این نام در سال‌های اخیر در شمارگانی گسترده انتشار یافته است.

غدیر هویت و مؤلف شیعه است

حجت‌الاسلام محسن الویری، استاد حوزه و دانشگاه: غدیر عامل هویت بخشی شیعه است، در تشیع صرف اعتقادت کافی نیست بلکه پیوند قلبی و درونی نیز نقش آفرینی می‌کند، شیعه تنها در ذهن و زبان خود نسبت به ولایت امام علی(ع) اقرار نمی‌کند بلکه با عمل نیز این تفکر را نشان می‌دهد.