بازگشت به سخن تاریخ|ویژه نامه ها|کتابخانه های دیجیتال|پایگاههای اینترنتی|کتاب شناسی|معرفی کتاب|پایان نامه ها|مقالات دیگر|مقالات گروه|صفحه اصلی ویژه نامه
مقالات تحلیلی
کتاب زندگانی حضرت ابالفضل العباس (ع)
نقش آفرینی حضرت عباس(علیه السلام) در حماسه عاشورا
امام حسين عليه السلام و حکومت ديني
عزت طلبى در نهضت امام حسين(ع)
چرا امام حسين(ع) به روزگار حکومت معاويه قيام نکرد
قيام عاشورا: بايدها و پيامدها
عزادارى، سنت يا بدعت؟
جزئیات اخبار شهادت امام حسین در منابع کهن
مسئله آب در کربلا
تاريخ عزادارى براى امام حسين(عليه السلام)
بازخوانی رزم نوجوان ماه‌رو در کربلا
عاشورا در آينه آمار و ارقام
از مرثيه تا تعزيه (بازخوانى تاريخى - هنرى تعزيه)
جريان شناسي تاريخي رويكرد و قرائت حماسي ـ اسطوره‌اي از واقعة عاشورا
عزاداري امام حسين عليه السلام در محضر امامان شيعه عليهم السلام
بازخوانيِ چند حديث مشهور درباره عاشورا
علت عدم حضور سليمان بن صرد در کربلا
عاشورا در آينه آمار و ارقام
عزادارى، سنت يا بدعت؟
عزاداري امام حسين عليه السلام در محضر امامان شيعه عليهم السلام
بستر تاريخي‌ عزاداري امام حسين(ع)‌ در اهل‌ سنت‌
هدف قيام امام حسين از زبان امام
عوامل و انگيزه هاي تحريف در تاريخ عاشورا- بخش اول
عنصر آزادگي در نهضت حسيني
چرا امام حسين(ع) به روزگار حکومت معاويه قيام نکرد
عبدالله بن جعفر و قيام كربلا
شهيد مطهري، پيامهاي عاشورا و خطر تحريف، مروري دوباره
شبهه زدايي از قيام امام حسين
زمينه هاي اجتماعي واقعه عاشورا
چرا امام حسين در روزگار معاويه قيام نکرد؟
جزئیات اخبار شهادت امام حسین در منابع کهن
نهضت عاشورا، پيام ها و پيامدها
پژوهشى درباره نام، سن و كيفيّت شهادت طفل شيرخوار امام حسين(ع)
محمد بن حنفيه و قيام کربلا
فلسفه قيام عاشورا
قيام حسيني و عبدالله بن عباس
عوامل و انگيزه هاي تحريف در تاريخ عاشورا- بخش اول
پژوهشي درباره فرجام و محل دفن سر مطهر امام حسين(ع) و سرهاي ديگر شهدا
عنصر آزادگي در نهضت حسيني
شهيد مطهري، پيامهاي عاشورا و خطر تحريف، مروري دوباره
شبهه زدايي از قيام امام حسين
روي کردي هدف شناختي به نهضت عاشورا (نقد ديدگاه ها)
تحريفات عاشورا در مكتب تاريخ‏ نگارى شام
پژوهشى در اربعين حسينى(عليه السلام)
بن مايه ها و درون مايه هاي رخداد عاشورا (بررسي تاريخي)
از عاشوراي حماسه تا عاشوراي مرثيه
علت عدم حضور سليمان بن صرد در کربلا
روي کردي هدف شناختي به نهضت عاشورا (نقد ديدگاه ها)
بازخوانی رزم نوجوان ماه‌رو در کربلا
زمينه هاي اجتماعي واقعه عاشورا
پربازدید ترین مطالب
کتابشناسی امام حسن عسکری(ع) ( 3364 )
زندگينامه حجت الاسلام و المسلمین ناصر باقری بیدهندی ( 2657 )
تعامل امام عسکری(ع) با فرقه‌ها و جریان‌های شیعی ( 2433 )
فهرست جلسات بررسی تاریخ کلام امامیه در عصر حضور ائمه (ع) ( 2360 )
آنه ماری شمیل و کتاب محمد رسول خدا (ص) ( 2058 )
آثار منسوب به امام صادق (ع) ( 2055 )
جایگاه غدیر در سقیفه ( 1852 )
امام‌کاظم(ع) استقلال اداری و سیاسی شیعه را تثبیت کرد ( 1724 )
نکات اصلی و کلیدی در مطالعات غدیر شناسی ( 1702 )
قم در عصر امام حسن عسکری ( 1700 )


  چاپ        ارسال به دوست

بازخوانی رزم نوجوان ماه‌رو در کربلا

در باره‌ی به میدان آمدن و رزم و شهادت نوجوان خوب‌روی بنی هاشم، یعنی قاسم بن حسن(ع)، راویان نکته‌ها دارند! گویی موقعیت و رفتار این پسر توجه ناظران را بسیار به خود جلب کرده بود. او یازده سال پیش از این، آن زمان که پدرش به زهر دشمن جفاکار به شهادت رسید، کودکی بیش نبود. قاسم از آن پس فرزندِ عمویش شد. امام حسین(ع)، وی را در حمایت گرفت و چون فرزندان خویش عزیز داشت. قاسم در دامان عمو آرامش گرفت و بزرگ شد و به نوجوانی رسید. در این سفر پر بلا نیز، با برادرانش، عمو را همراهی می‌کرد.

و اکنون که گاه سربازی و جان‌فشانی رسیده بود، قاسم نوجوان نیز بی‌صبرانه مشتاق رزم بود، و اگر ممانعت عمویش نبود، شاید از علی اکبر نیز زودتر به میدان می‌رفت!... او برای شهادت کاملاً آماده بود؛ زیرا هم او بود که دیشب، شب عاشورا، هنگام سخنان عمویش در جمع یاران با وفا، نشان شهادت را پیشاپیش ارمغان گرفت. در آن لحظه‌های شورآفرین که سربازان جبهه‌ی نور بر گِرد امام خود حلقه زده و به مهیا کردن وسایل رزم مشغول بودند، امام به آنان خبر داد که فردا همگی کشته می‌شوید! آنان از این خبر به وجد آمدند و شادمانی‌شان افزون گشت. قاسم نوجوان هم در جمع آنان بود، اما او یک لحظه تردید کرد که آیا سخن عمو شامل وی نیز می‌شود؟... یا من که نوجوانی بیش نیستم، از این فیض محروم خواهم بود؟!... این بود که تاب نیاورد و سر راست کرد و با لحنی رأفت برانگیز از امام پرسید:

- عموجان! آیا من هم جزو شهیدان هستم؟... امام در تاریکی شب به چهره‌ی نورانی قاسم نگریست. بی‌شک از سخن قاسم متأثر شده بود؛ چون سرنوشت او را نیز می‌دانست! اما جوابش را به صراحت نداد! و با سؤالی او را به آن چه در آرزویش بود، این‌گونه آگاه کرد:

- برادرزاده! قاسم عزیزم! مرگ در راه خدا، نزد تو چگونه است؟

- عمو جان! شیرین‌تر از عسل است!... شیرین‌تر از عسل!... عسل!.. و این نویدی برای عمو بود تا برادرزاده را از آن چه باید بشود، آگاه کند. آن‌گاه بود که امام نفس راحتی کشید و نشان شهادت را به قاسم هم نمود و گفت:

- آری، به خدا سوگند تو نیز با ما کشته خواهی شد و به رستگاری بزرگ خواهی رسید!...(نفس‌المهموم/ 203)

و اینک قاسم آمده بود تا در واپسین ساعات پیکار برای یاری امام و مولایش به میدان برود و همانند پسر عمش، علی اکبر، شهد شهادت بنوشد و از چشمه‌ی کوثر سیراب گردد. اما مگر ابا‌عبدالله به این رفتن راضی می‌شد؟! چون اجازه خواست، امام وی را تنگ در آغوش کشید؛ عمو و برادرزاده سخت گریستند؛ به گونه‌ای که لَختی از خود بی‌خود شدند! اما هنوز امام به رفتن قاسم به میدان بلاخیز و مصاف با کوفیان راضی نبود. ناچار قاسم به دست و پای مولا افتاد و بر آن بوسه زد تا آن که توانست عموی دل‌سوخته را با خود یک‌دل کند و اجازه‌ی رزم بگیرد!

چون قاسم از عمو جانِ برای رفتن به میدان، رضایت گرفت، دیگر درنگ نکرد؛ مبادا که عمو پشیمان شود! پسر به سرعت به راه افتاد و چشم‌های حساس دیگران را بیشتر متوجه خود کرد. ناظران چنان از صحنه‌ی خیزِ ‌این شیربچه‌ی دشت نینوا، به میدان رزم، حکایت کرده‌اند که نشان از تأثر سخت آنان داشته است! در باره‌ی سن قاسم گزارش‌ها متفاوت است، اما بی‌تردید بیش از شانزده‌ بهار را پشت سر ننهاده بود. ( شهادت‌نامه‌ی امام حسین(ع)/ 595) شگفتا که این سرباز پاک‌باز، هم‌چون دیگر هم‌رزمانش، لباس رزم در بر نداشت! شاید زرهی و خودی به اندازه‌ی وی نبود تا تن و سر را با آن‌ها بپوشاند. او شتابان پیش می‌رفت ‌در حالی که پیراهن و شلواری به تن داشت و کفشی پوشیده بود که بند پای چپ آن پاره شده و باز مانده بود!( طبری/ ج7/ 3053)

قاسم هر چند که نوجوان بود، اما مُهر شجاعت و قدرت خاندان علی(ع) را به پیشانی داشت. او به میدان آمده بود تا شمشیر بچرخاند و آن را بر فرق دشمنان عمویش بزند یا در سینه‌ی آن‌ها فرو برد. او آمده بود تا به حدّ توان خود از حریم ولایت پاسداری نماید و فدایی امامش باشد. آمده بود تا به کوفیان بگوید که هر چند حسین مظلوم است، اما هنوز تنها نیست. هر چند که سربازش یک نوجوان بی‌زره باشد!

اما افسوس که روبرویش میدان نابرابری بود! او یک تن بود و مقابلش صدها نفر! که صف کشیده و شمشیر‌ها از نیام بدر آورده بودند و هر بار که سربازی از جبهه‌ی حسین به سویشان می‌آمد، به او حمله‌ می‌کردند. اگر به تنهایی حریفش نمی‌شدند، گروهی بر سرش می‌ریختند و او را از پای درمی‌آوردند. اما قاسم را از این باکی نبود! او خود به عمو گفته بود که مرگ در راه خدا از عسل برایش شیرین‌تر است.

اینک قاسم به اردوگاه دشمن رسیده و رجزخوانی‌اش را آغاز کرده بود تا به آنان بفهماند که کیست و چه انگیزه‌ای در سر دارد:

- اگر مرا نمی‌شناسید، من فرزند حیدرم؛ او که شیر بیشه‌ها بود و برای دشمنانش چون تندباد. شما را با شمشیر چون پیمانه‌ای بر هم می‌ریزم!( مقتل‌الحسین خوارزمی/ 152)

گروهی از کوفیان به سوی قاسم شتافتند و گِرد سرباز نوجوان را گرفتند. قاسم شجاعانه به جمعشان زد و با آنان درگیر شد. راویان از هلاکت چندین نفر به دست او خبر داده‌اند! درین هنگام یکی از آن کوفیان شمشیر به دست، نامش عمرو، و یا شاید عمر، از قبیله‌ی اَزد، که با جمعی دیگر از سپاه، اندکی عقب‌تر ایستاده و شاهد این کارزار بود، به قاسم اشاره کرد و به هم‌رزمش گفت:

- به خدا من به این پسر حمله می‌کنم و او را می‌کشم!... هم‌رزمش، حُمید بن مسلم که خود راوی این صحنه است، به سعد گفت:

- از این کار چه می‌طلبی ای مرد؟! از او دست بدار و به حال خودش واگذار که همان‌ها که گِردَش را گرفته‌اند، برای کشتن وی بس‌اند، اما عمرو لجوج و خشمگین بر نیت خود اصرار می‌کرد. دیری نگذشت که عمرو از جای کنده شد و با سرعت به سوی قاسم شتافت. سرباز نوجوان سخت درگیر کارزار بود؛ زخم می‌زد و زخم می‌خورد. معلوم بود که چندان نمی‌تواند مراقب همه سو باشد! در این هنگامه بود که عمرو از راه رسید و ضربتی بر سر قاسم نواخت! سرش شکافته شد و به صورت بر زمین افتاد و با فریاد: عمو جان! امام را به یاری طلبید.

امام(ع) اندکی دورتر، نزدیک خیمه‌گاه دلواپس برادرزاده، میدان کارزار را می‌نگریست. چون جولان‌گری عمرو را دید و فریاد قاسم را شنید، لحظه‌ای بس کوتاه به آن سنگ‌دل خیره شد و خشمگینانه در چهره‌اش نگریست؛ آن‌گاه چون باز شکاری خود را بر سر قاسم رساند و کوفیان را از گِرد وی پراکنده کرد؛ عمرو، جسور و سرخوش هم‌چنان در اطراف قاسم پیش و پس می‌رفت! اباعبدالله به وی نزدیک شد و به سویش شمشیر کشید. نگون‌بخت دستش را سپر خود نمود؛ شمشیر امام بر دستش فرود آمد و آن را از آرنج جدا کرد؛ آن‌سان که به پوستی آویزان گردید.! کوفیانی که از ترس نهیب حسین(ع)، اندکی از قاسم فاصله گرفته بودند، بی‌درنگ آهنگ یاری عمرو کردند؛ اسب تاختند و جلو آمدند، اما پرودگار مظلومان چه زود پرده‌ی جزای این ناجوانمرد را تصویر کرده بود؛ عمرو در گرماگرم این مهلکه از مرکب سرنگون گردید و زیر پای اسب‌ها‌ی سپاه خودی لگد‌مال شد و به جهنم رفت! و کوفیان به جایگاه خود بازگشتند.

چون گَرد و خاک میدان فروکش کرد، امام خود را بر بالین قاسم رساند. دیگر رمقی در کالبدش دیده نمی‌‌شد. زخم‌های کاری، کار خود را کرده بود. قاسم پاهایش را به زمین می‌زد! روحش داشت به سوی بهشت پر می‌کشید. امام مظلوم به او نگریست و دردمندانه فرمود:

- از رحمت خدا دور باد گروهی که تو را کشتند و کسانی که طرف دعوایشان در روز قیامت، جد توست! ... سپس فرمود:

- به خدا سوگند! بر عمویت گران می‌آید که او را بخوانی و پاسخت را ندهد، یا پاسخت را بدهد و سودی نداشته باشد؛ صدایی که، به خدا سوگند، دشمنان آن، فراوان و یاورانش اندک‌اند!...آن‌گاه امام خم شد و جسم بی‌جان قاسم را از زمین بلند کرد و به سینه چسباند و درحالی که پاهای نوجوان شهید به زمین کشیده می‌شد، وی را به سوی خیمه‌گاه برد و در کنار بدن فرزند خود، علی اکبر و دیگر شهدای بنی‌هاشم، قرار داد... (ارشاد/ 461)در این‌جا بار دیگر عمو نگاهی حسرت‌‌بار به پیکر برادرزاده کرد؛ آن‌گاه سر به سوی آسمان برداشت و در باره‌ی کوفیان با خدای خود این‌گونه نجوا کرد:

- خدایا! جمع آنان و رفتارشان را در شمار آور و یک تن را هم جا مگذار؛ و هرگز آنان را نیامرز! سپس به بازماندگان خاندان بنی‌هاشم فرمود: ای عموزادگان! شکیبایی کنید. ای خاندان من! شکیبا باشید که دیگر پس از امروز هیچ خواری‌ نخواهید دید( مقتل‌الحسین خوارزمی/ 152)

 

منابع:

1- ارشاد، شیخ مفید، ترجمه‌ی محمد باقر ساعدی، اسلامیه، 1376.

2- تاریخ طبری، ج7، محمد بن جریر طبری، ترجمه‌ی ابوالقاسم پاینده، اساطیر، 1362.

3- شهادت‌نامه‌ی امام حسین(ع)، محمد محمدی ری‌شهری، دارالحدیث، 1389.

4- مقتل‌ الحسین، موفق بن احمد خوارزمی، ترجمه‌ی مصطفی صادقی، مسجد مقدس جمکران، 1388.

5- نفس المهموم، حاج شیخ عباس قمی، ترجمه‌ی علامه ابوالحسن شعرانی، قائم آل محمد، 1386.


١٤:٥٢ - يکشنبه ٢٣ مهر ١٣٩٤    /    شماره : ٢٤٤١٢    /    تعداد نمایش : ١٥٦٥


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





مقالات گروه

نقد و ارزيابي كتاب«الفتوح» بارويكرد به حادثه كربلا

با کنکاش در منابع تراجم نگاري و کتاب شناسي قرن هاي سوم چهارم هجري ،در مي يابيم که کتاب «الفتوح »و نويسنده ي...

امام حسين عليه السلام و قيام براى تشكيل حكومت اسلامى

معاويه بن ابى سفيان در طول دوران حكومتش جامعه اسلامى را از هويت خود دور مى ساخت در چنين موقعيتى امام حسين(ع) با...

تأثیر نهضت سرخ حسينى(ع) بر پیروزی نهضت خمينى(ره)

مفروض اين نوشتار اين است: "قيام سرخ امام حسين ‏عليه السلام بر پيروزى انقلاب اسلامى تأثير گذاشته است." اين...

بررسي مستند حيات حضرت زينب(س) و نقش آفرینی در نهضت حسینی

بررسي مستند حيات حضرت زينب(س) و نقش آفرینی در نهضت حسینی(بر اساس منابع پیش از قرن هفتم هجری) مقاله برگزیده در...

ویژه نامه های سخن تاریخ