بازگشت به سخن تاریخ|پرسش و پاسخ ها|مراکز مهدوی|وب سایت و نرم افزار|پایان نامه ها|گزارش و مصاحبه|معرفی و نقد کتاب|مقالات دیگران|مقالات گروه|صفحه اصلی ویژه نامه
مقالات ویژه نامه امام زمان (ع)
تحلیل گفتمان مهدویت در عصر شاه اسماعیل و شاه طهماسب صفوی (907 - 986 ق)
بررسی تحلیلی رویکردهای امویان به مسئله مهدویت
سبک شناسی مواجهه امامان معصوم علیهم السلام با مدعیان دروغین مهدویت
ابعاد و مولفه های تمدن زمینه ساز ظهور با تکیه بر مبانی دینی و اندیشه های مقام معظم رهبری (مدظله العالی)
اثر بخشی کارکردگرایانه آموزه مهدویت در نظام اخلاقی تمدن اسلامی
اندیشه مهدویت و تمدن نوین اسلامی
بررسی و نقد دیدگاه «تاثیرگذاری منفی باور به مهدویت در مسیر پیشرفت تمدنی اسلام»
بن مایه های تمدن مهدوی و تاثیر آن در سبک زندگی
تطبیق انقلاب مشروطه با وقایع عصر ظهور!
تحلیل جایگاه آموزه های مهدوی در احیای فرهنگ و تمدن نوین اسلامی
دین و تمدن در گذار تاریخ (رویکردی راهبردی و تمدنی به مهدویت)
چرا اظهارات مربوط به ظهور از تب و تاب افتاده است؟
گونه شناسی رویکردهای آموزه مهدویت درچارچوب ظرفیت تمدنی
علل اوج‌گیری مهدی‌پژوهی و مهدی‌ستیزی در غرب و راه‌های مقابله با آن در پرتو نظرات حضرت آیت‌اللّه خامنه‌ای
مُلک عظیم؛ مهدویت و تمدن در قرآن کریم
واکاوی جایگاه تفکر مهدویت و حکومت جهانی مهدوی در افق تمدن نوین اسلامی
تجلي عدالت مهدوي در عدالت كارگزاران
واکاوی در هویت و زندگی مادر امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف
اثبات تاریخی وجود امام زمان از راه بررسی منصب وکالت در عصر غیبت صغرا
بازخوانی عوامل پیدایش و انحطاط انشعابات انحرافی شیعه در غیبت صغرا
کاوشی درچرایی اندک بودن داده‌های شرح‌حال نگاری سمری و تاثیر آن بر جایگاه وکالتی ایشان
بازخواني سند و متن حديثي درباره تبار امام مهدي
بررسي تطبيقي شخصيت شناسي امام مهدي در ديدگاه فريقين
بازخواني عوامل پيدايش مدعيان دروغين مهدويّت و گرايش مردم به آنان
مقايسه انديشه مهدويت شيعه اثني عشري و نظريه پايان تاريخ فوکوياما
جزيره خضرا در ترازوي نقد
تاثير انديشه مهدويت در شکل گيري دولت فاطميان
كاوشي در بازشناسي مفضل بن عمر از راويان احاديث مهدوي
نقد و بررسي شبهات دکتر ناصر القفاري درباره انديشه مهدويت
بررسي و نقد نظرات پروفسور هانري كُربَن دربارة مهدويت
گزارشي از تاليف کتاب هاي مهدوي در حوزه علمي حله
آثار مهدوي ازنيمه دوم قرن پنجم تا نيمه دوم قرن هفتم هجري
سوء استفاده از انديشه مهدويت در جنبش روشنيه
مهدويت از ديدگاه دين پژوهان و اسلام شناسان غربي (دايرة المعارف اسلام چاپ کمبريج)
فرهنگ مهدويت در القاب خلفاى عباسى
دوره قاجار و تاليفات درباره مهدويت
مستشرقان و مهدويت
مهدويت در واقفيه و موضع‌گيري امام رضا عليه السلام
بررسي تاريخي گزارش شيخ صدوق درباره نرجس خاتون
مهدي(عج) و مهدويت از ديدگاه نهج البلاغه


  چاپ        ارسال به دوست

پاسخ به چرایی تشکیل جبهه فرهنگی امام باقر(ع)

داشتن الگوی فکری از جمله مسایل مهم در تعلیم و تربیت می باشد. اگر کسانی باشند که هم به لحاظ فکری و هم به لحاظ عملی این توانایی برای الگو واقع شدن را داشته باشند، یادگیری و درس آموزی از محضر آنان می تواند از مهمترین راه های رسیدن به سعادت باشد. پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) از این نمونه های عالی الگو یا به تعبیر قرآنی اسوه می باشند. شناخت بهتر سیره اهل بیت پیامبر(ص) سبب شد تا به بهانه سالروز میلاد خجسته امام محمدباقر(ع) از دیدگاههای دکتر محمد ا... اکبری مدیر پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع) پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بهره مند شویم.

همگام با نظام امامت

اولین پرسشی که در راه رسیدن به بایدها و بایسته های زندگی امام محمدباقر(ع) به ذهن می رسد این است که ویژگی عمده سیره امام محمدباقر(ع) چیست و چگونه آن را می توان تبیین کرد؟

دکتر محمد ا... اکبری در تبیین سیره این امام معصوم به خبرنگار ما می گوید: صحبت درباره امام باقر(ع) و سیره او قطعاً جدای از سیره دیگر ائمه(ع) و نظام امامت نیست. باید سوگمندانه بگویم برخی از مبلغان ما ائمه را کامل معرفی نکرده اند. به تعبیر دیگر هم نظام امامت درست معرفی نشده است.

وی با تأکید بر اینکه شاید کتاب کامل برای معرفی ائمه(ع) وجود نداشته است، می افزاید: می توان گفت به نوعی کم کاری از سوی محققان صورت گرفته است، چرا که کتاب جامعی درباره امامت نوشته نشده است. از همین روی امام صادق(ع) می فرماید وقتی مردم ما را بشناسند به ما علاقه مند خواهند شد.

دکتر ا... اکبری در تبیین روایت فوق معتقد است: برای شناخت دو سؤال ایجاد می شود نخست اینکه این معرفی از طرف چه کسانی باید انجام پذیرد؟ و دیگر آن این که آن معارف چیست؟

وی تأکید می کند: شعار من همواره این است که ائمه(ع) آن قدر محسنات دارند که نه تنها شیعیان بلکه هر انسان عاقلی که بشنود علاقه مند و طرفدار و پیرو می شود.

 

تعریف جامع از امامت

 

مدیر پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع) در ادامه می گوید: اگر به مقام امامت بنگریم و خواسته باشیم وظایف امام را بشماریم، وظایف متعددی دارند.

مثلاً امام مرجع علمی مسلمانان است هم در فقه و هم در علوم دیگر. ولی هیچ وقت دایره این مرجعیت معرفی نشده است. یکی از وظایف امام، حفاظت از این دین موجود است باید شبهات را جواب و بدعتها را رد کند. یکی دیگر از وظایف امام تفسیر دین است.

وی می افزاید: تفاسیر متفاوتی از دین توسط عالمان دینی ارایه می شود، معلوم کردن درست از اشتباه وظیفه امام است. آن کسی که بهتر از دیگران دین را می شناسد، امام است. ما همیشه یک بعدی به وظایف امام می نگریم. ولی تبلیغات ما از امام این نیست. حال آن که یکی از ویژگی های امام، سیاسی است. وقتی بازار سیاست داغ است به مباحث سیاسی پرداخته می شود و وقتی مباحث فرهنگی داغ است جنبه های فرهنگی آن بازگو می شود.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با بیان اینکه متأسفانه بعد از 1400 سال از شهادت امام باقر(ع) هنوز یک سیره جامع درباره ایشان وجود ندارد، می گوید: از رحلت پیامبر(ص) تا شهادت امام باقر(ع) یک قرن فاصله است. شرایط جامعه نشان می دهد که جامعه و تمدن اسلامی به کدام سمت رفت و ائمه در کجای آن قرار دارند.

می بینیم امام علی(ع) چهار یا پنج سال خلیفه مسلمین بودند و بعد از آن مدت کوتاهی امام حسن(ع) این امر را به عهده داشتند بعداً امام حسین(ع) قیام کرد. چهره ای که از امامت به دست می آوریم یک چهره سیاسی است و وقتی به امام باقر(ع) می رسیم می گوییم امام آمده و یک راهبرد جدید فرهنگی ایجاد کرد و ایشان به سراغ کار فرهنگی رفت.

 

راهبرد فرهنگی امامت

 

آیا این تصور درست است و بقیه ائمه به مسایل فرهنگی توجه نداشتند؟ یا اینکه درست این است بگویم امامت دارای ویژگی هایی است که با توجه به شرایط جامعه اسلامی این بعد امامت در زمان امام محمدباقر(ع) برجستگی دارد تا مجبور نشویم تغییر راهبردی داشته باشیم.

دکتر ا... اکبری با تکیه بر روایت پیامبر(ص) خطاب به جابر انصاری درباره شخصیت امام باقر(ع) که می فرمایند: از نسل من فرزندی به دنیا می آید که شکافنده علوم است، تصریح می کند: درعصر امام باقر(ع) بستر اجتماعی شرایطی را به وجود آورد که ایشان باقرالعلوم شدند. دستور عدم نقل حدیث تا آخر قرن اول ادامه داشت. درست است که شیعیان به این دستور توجه نکردند ولی در فرهنگ اسلامی این به صورت یک رویه تبدیل شده است. در حول و حوش سال 100 این منع برداشته می شود این اقدامات باعث می شود که فرهنگ نوشتن و گفتاری در جامعه اسلامی ایجاد شود و یک تغییر در سنت اسلامی ایجاد می شود.

 

میراث دار علم الهی

 

وی ادامه می دهد: حضرت امام باقر(ع) در یک چنین فضایی واقع شده است که سنت نوشتن در جامعه به وجود می آید. ایشان از این وضعیت نهایت استفاده را می کند و در مسجد مدینه حاضر می شود و میراث علمی را که از طریق پدران ایشان رسیده بیان می کند لذا برای کسانی که حرفها را می شنوند حرفهای تازه است و ایشان ملقب به باقرالعلوم می شوند. وقتی که امام باقر(ع) بی واسطه از رسول اکرم(ص) حدیث نقل می کند گروهی نمی پذیرند و می گویند حدیث مرسل است و کلاس درس را ترک می کنند ولی علمایی که دیدی عمیق دارند می دانند که ایشان به توسط پدر و اجداد بزرگوارش سلسله حدیث را به پیامبر می رساند. این علما می دانند که ایشان تلاش بیشتری دارد که کسی به پیامبر نسبت دروغ ندهد.

استاد حوزه و دانشگاه تأکید می کند: سنگ بنای بیان احادیث شیعیان از اینجا گذاشته می شود به طوری که احادیث توسط امام صادق(ع) بیان می شود زیاد است و پس زمینه های اجتماعی زمینه تحقیق پیش بینی پیامبر(ص) در مورد باقرالعلوم(ع) را تحقق می بخشد لذا نمی توان گفت که چرا ائمه قبلی حدیث کم گفتند. چون زمینه بیان احادیث وجود نداشت کسی نبود که از امامان قبل بپرسد تا ایشان جواب دهد. ولی هر وقت انسان علاقمند پیدا می شود و سؤال می کرد ائمه هم جواب می دادند.

 

سلونی قبل ان تفقدونی

 

به نظر می رسد جهت ایجاد فضای پرسش توسط ائمه قبل از امام محمدباقر(ع) تلاش های زیاد صورت گرفته است و حدیث معروف «سلونی قبل ان تفقدونی» که از حضرت امیرالمؤمنین(ع) صادر شده است برای ایجاد چنین روحیه پرسشگری و تغییر شرایط اجتماعی بوده است.

دکتر محمد ا... اکبری با تأکید بر این نکته خاطرنشان می کند: حضرت می فرماید «سلونی قبل ان تفقدونی» ولی چون فرهنگ پرسشگری ایجاد نشده است سؤالهایی از این بزرگوار می شود که تنها تأسف را می افزاید. لذا رنجی که حضرت از این گونه سؤالها می برد از دیگر مصایبی که بر او وارد شده، بیشتر است.

جرج جرداق می گوید اگر من توان داشتم فیلسوفان غرب را زنده می کردم و می گفتم هر سؤالی که دارید از علی بن ابیطالب(ع) بپرسید. ولی در فضای قرن بعد گروهی هستند که مسایل را درک می کنند و می پرسند و حضرت هم جواب می دهند.

وی تأکید می کند: اینگونه نیست که امام باقر(ع) صرفاً به سمت کار فرهنگی رفته باشد، بلکه امامت مجموعه ای از ویژگی ها است که در زمان امام باقر(ع) زمینه برای بروز ویژگی فرهنگی آن توسط امام باقر(ع) فراهم آمده است، لذا نباید پرسید چرا دیگران این کارها را انجام ندادند.

نویسنده و پژوهشگر تاریخ و سیره اهل بیت با تأکید بر اینکه از نگاه تک بعدی به کارها و زندگی ائمه باید پرهیز کرد، می گوید: باید دقت کرد که برای بیان ویژگی شجاعت امامان نباید فقط به تعداد کشته شدگان توجه دارد و آنها را زیاد کرد. چون امام یک مجموعه کاملی است که ویژگی اصلی آن هدایت است. امامان در زمان لازم جنگیده اند ولی در مواقع دیگری به هدایت جامعه پرداخته اند.

بنابراین اگر خواسته باشیم یک نمونه از نگاه جامع به امامت را بیان کنیم می توان از گفتار علمای اهل سنت مثال آورد که می گوید در مسجد مدینه دیدم محمد بن باقر حدیث نقل می کرد و اعاظم حدیثی و فقهی زمان نزد او مانند کودک نزد استاد بودند.

 

/پایان/

منبع: روزنامه قدس دوشنبه 24/3/ 1389

 


٠١:٠٢ - چهارشنبه ٣٠ شهريور ١٣٩٤    /    شماره : ٦٢٤٨٣    /    تعداد نمایش : ١٥٤٤


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





مقالات گروه

مهدويت و آخرالزمان

حجت الاسلام والمسلمین دکتر رفیعی: رابطه بین امام زمان و امام حسین همان رابطه بین ظهور و عاشوراست. رابطه بین یاران حسین و یاران امام زمان و انتظار، دو خط پشت سر هم و دنبال هم است. انتظار و ظهور در امتداد عاشورا و کربلا است. در این سخنرانی به ویژگی های مشترک یاران دو امام پرداخته می شود.

چرا اظهارات مربوط به ظهور از تب و تاب افتاده است؟

نویسنده: حجت الاسلام رسول جعفریان؛ در یک مقطع، در کشور ما، اخبار ظهور در ایران بشدت رشد کرد و بازتاب قابل توجهی در جامعه داشت. مدعیان فراوانی در این گوشه و گوشه یافت شدند و مطالب شگفتی گفتند. این امر بی سابقه نبود، اما در آن دوره شدت گرفت. حالا یک سالی است که این مباحث فروکش کرده است. با این حال باید گفت به مناسبت تحولات سوریه و عراق، همچنان زمینه وجود دارد.

گونه شناسی رویکردهای آموزه مهدویت درچارچوب ظرفیت تمدنی

نویسندگان: حجت الاسلام دکتر محسن الویری و محمدرضا برزویی؛ آموزه مهدویت، بخشی مهم از اندیشه اسلامی است که می تواند از طریق ترسیم آینده ای دست یافتنی در شکل دادن به جوهره و روح حاکم بر تمدن جدید اسلامی، نقش آفرین باشد و به مثابه یک «ستاره راهنما»، راهنمای جوامع اسلامی به سوی جامعه کمال یافته و برخوردار از تمدن آرمانی به شمار آید. این آموزه در پیروزی، تثبیت و بقای انقلاب اسلامی ایران نیز نقشی مؤثر داشته است.

فرجام نیکوی زمان

نویسنده: حجت الاسلام و المسلمین دکتر علی اکبر عالمیان(استاد همکار مجتمع آموزش عالی تاریخ، سیره و تمدن اسلامی)؛ حکومت جهانی امام مهدی (عج)، نه تنها مورد تأکید و تأیید اهل بیت (ع) بوده است، بلکه به عنوان امید و آرمان عالی آن بزرگواران در جهت احیای شریعت محمدی (ص) و آموزه‌های قرآنی محسوب شده است.

اثبات تاریخی وجود امام زمان از راه بررسی منصب وکالت در عصر غیبت صغرا

نویسنده: حسین قاضی خانی؛ بحث در اثبات وجود امام دوازدهم شیعیان امامی، در گذر تاریخ همواره مطرح بوده است. امروزه افرادی مانند احمد الکاتب وجود وی را رد و بحث نواب اربعه را ساختگی برمی شمارند. مقاله حاضر درپی جواب گویی به این گونه بحث هاست. در نوشته پیش رو، کوشیده شده است با بررسی منصب وکالت در عصر غیبت صغرا از راه شناخت وکلا و چگونگی فعالیت های آنان به اثبات وجود امام زمان از راه تاریخی و نه از راه های کلامی و حدیثی پرداخته شود.

بازخوانی عوامل پیدایش و انحطاط انشعابات انحرافی شیعه در غیبت صغرا

نویسندگان: خدامراد سلیمیان و طیبه نقی ‌پور؛ پیشوایی معصومان:، به دو دوره تقسیم شده است: دورة حضور و دورة غیبت. هر یک از این دوره‌ها، دارای ویژگی‌هایی متمایز از دیگری است. یکی از ویژگی‌های دورة حضور، فراهم‌بودن همة زمینه‌های راهنمایی مردم به سوی حق و دوری از انحرافات و بی‌راهه‌ها بوده که در دورة پس از آن، با غیبت امام عج، زمینة پدیدآمدن و گسترش جریان‌های انحرافی توسعه یافت. البته دیری نپایید که بیش‌تر این جریان‌های باطل و مدعیان دروغین، به سبب هدایت‌های ظاهری و باطنی امام غایب، روشنگری‌های نایبان خاص و تلاش علمای زمان، چون کف روی آب، نابود شده، به تاریخ پیوستند.

دست برسر نهادن برای تعظیم امام زمان(عج) سنتی شرعی یا رسمی اجتماعی

نویسنده: حسین حسینیان مقدم؛ چکیده امروزه در بسیاری از مناطق شیعه نشین، بپاخاستن و دست بر سر نهادن در برابر شنیدن نام امام قائم(عج) در شمار آداب و رسوم عصر غیبت شمرده می شود و گاه از آن به عنوان سنتی شرعی و رایج در سیره شیعیان یاد می گردد. سیره ای که گفته می شود پیوستگی خود را تا عصر معصومان(ع) حفظ کرده است و ریشه در فرمان و سبک زندگی امامان معصوم(ع) دارد.

نقش و جایگاه توقیعات در عصر غیبت صغری

نویسنده: محمد رضا جباری؛ از مهم ترین وظایف و مسؤولیت های «نائبان چهارگانه » در عصر «غیبت صغری » ، دریافت و تحویل نامه های شیعیان، به امام عصر علیه السلام و متقابلا پاسخ آنها به شیعیان بود . البته در عصرهای پیش از «غیبت صغری » نیز یکی از مهم ترین راه ها برای ارتباط شیعیان با امامان معصوم علیهم السلام، نامه ها و مکتوبات بود .

شاخصه شناسی مواجهه ائمه علیهم السلام با مدعیان دروغین مهدویت

نویسنده: امیرمحسن عرفان ؛ این پژوهه می کوشد با هدف نهادینه سازی رویکرد کیفی بـه موضـوع مـدعیان دروغـین مهدویت ، شاخصه های مواجهه ائمه : با مدعیان دروغین مهدویت را بیان کند و این فرضیه را محک بزند که سبک مواجهه ائمه : با مدعیان دروغین دارای ویژگـی هـایی اسـت کـه می تواند به مثابة الگو در روزگار کنونی به کار تقابل با مدعیان بیاید. این مقاله بـا رویکـردی توصیفی _ تحلیلی سامان یافته ، و برحسب دستاورد یـا نتیجـه تحقیـق از نـوع توسـعه ای _ کاربردی و به لحاظ نوع دادههای مورد استفاده، یک تحقیق کیفی است .

واکاوی تاریخی مفاهیم معنا شناختی دوره غیبت صغرا

نویسنده: مجید احمدی کچایی؛ با گذشت سده‌های متمادی از جریان‌های تاریخی دوره غیبت صغرا، در برخی لغات آن دوره تحول صورت گرفته؛ به طوری که به نظر می‌رسد برخی واژگان مرتبط، معنای گذشته را از دست داده و به گونه‌ای دیگر فهمیده می‌شوند و البته بسیاری دیگر از این واژگان، با گذر ایام اصالت مفهومی‌شان را حفظ کرده‌اند.